PAJSK KPM: Panduan Pengisian & Pelibatan 1, 2 dan 3

PAJSK KPM ialah Pentaksiran Aktiviti Jasmani, Sukan dan Kokurikulum yang digunakan untuk merekod dan menilai perkembangan murid dalam aspek jasmani, sukan, kokurikulum serta ekstra kurikulum.

Bagi guru, tugas mengisi PAJSK bukan sekadar memasukkan sijil atau jumlah kehadiran. Rekod seperti jawatan, peringkat Pelibatan, komitmen, khidmat sumbangan, kehadiran dan pencapaian perlu dikenal pasti dengan betul sebelum markah dimuktamadkan.

Salah satu perkara yang sering menimbulkan persoalan ialah maksud Pelibatan 1, Pelibatan 2 dan Pelibatan 3 dalam PAJSK, terutama apabila murid menyertai pertandingan, webinar, program dalam talian atau bertugas sebagai jawatankuasa.

Artikel ini menghimpunkan panduan utama, pekeliling berkaitan, penerangan kategori Pelibatan serta aliran kerja yang boleh membantu guru membuat pengisian dengan lebih teratur.

Ringkasan PAJSK untuk Guru

Portal rasmi KPM masih menyenaraikan Garis Panduan PAJSK Sekolah Rendah (PDF rasmi KPM), Garis Panduan PAJSK Sekolah Menengah Tingkatan 1–5 dan Calon STAM (PDF rasmi KPM), Panduan SEGAK serta Panduan Pengurusan PBS sebagai dokumen rujukan.

Pekeliling dan Panduan PAJSK yang Perlu Dirujuk

Guru sebaiknya membezakan tiga jenis dokumen:

Pekeliling menerangkan dasar atau ketetapan.

Garis panduan menerangkan kaedah pentaksiran dan penskoran.

Manual pengguna pula menerangkan cara menggunakan sistem mengikut peranan guru.

Antara dokumen yang relevan ialah:

1. SPI KPM Bilangan 3 Tahun 2023

Surat Pekeliling Ikhtisas ini berkaitan Pemerkasaan Pentaksiran Berasaskan Sekolah.

PAJSK merupakan salah satu komponen dalam kerangka Pentaksiran Berasaskan Sekolah bersama pentaksiran lain yang ditetapkan KPM.

2. SPI KPM Bilangan 2 Tahun 2024

Pekeliling ini berkaitan Pengkategorian Semula Komponen Kokurikulum bagi Pasukan Badan Beruniform, Kelab dan Persatuan serta Sukan dan Permainan.

Guru dan penyelaras perlu merujuk dokumen ini apabila menentukan kategori sesuatu unit kokurikulum. KPM masih menyenaraikan SPI tersebut dalam portal pekeliling rasminya.

3. Panduan Pengurusan PBS Edisi 1 Tahun 2025

Dokumen ini menerangkan pengurusan Pentaksiran Berasaskan Sekolah secara lebih menyeluruh.

Bahagian Sukan, Kokurikulum dan Kesenian bertindak sebagai kustodian PAJSK bagi memastikan dasar, pelaksanaan dan penjaminan kualiti PAJSK dilaksanakan mengikut panduan.

4. Garis Panduan PAJSK Sekolah Rendah

Gunakan dokumen ini apabila membuat rujukan penskoran murid sekolah rendah.

5. Garis Panduan PAJSK Sekolah Menengah dan STAM

Dokumen berasingan disediakan bagi Tingkatan 1 hingga Tingkatan 5 serta calon STAM. Portal KPM menyediakan halaman rasmi untuk panduan tersebut.

Jangan terus menggunakan jadual penskoran daripada fail sekolah lain tanpa memastikan ia sepadan dengan panduan KPM yang sedang dirujuk.

Apakah Komponen yang Dinilai dalam PAJSK?

Secara umum, PAJSK merangkumi tiga bidang utama:

Aktiviti Jasmani

Merangkumi pentaksiran seperti:

• SEGAK;
• BMI mengikut ketetapan kumpulan umur; dan
• aspek kecergasan fizikal murid.

Kokurikulum

Melibatkan tiga komponen:

• Pasukan Badan Beruniform
• Kelab dan Persatuan
• Sukan dan Permainan

Ekstra Kurikulum

Merangkumi aktiviti atau sumbangan tertentu di luar komponen utama yang diambil kira berdasarkan ketetapan PAJSK.

Panduan Pengurusan PBS KPM menerangkan bahawa PAJSK mempunyai struktur pengurusan dan penjaminan kualitinya sendiri dalam sistem PBS.

Enam Elemen Markah Kokurikulum PAJSK

Dalam penilaian kokurikulum, beberapa aspek utama perlu dikenal pasti.

Jumlah 110 bukan bermaksud murid memperoleh 110 peratus.

Ia merupakan jumlah maksimum elemen dalam komponen berkaitan sebelum kaedah pengiraan akhir dilaksanakan berdasarkan panduan PAJSK.

Perkara ini penting kerana kadangkala guru atau ibu bapa melihat angka mentah dalam jadual dan menyangka ia ialah markah akhir keseluruhan.

Maksud Pelibatan 1, 2 dan 3 dalam PAJSK

Pelibatan 1, Pelibatan 2 dan Pelibatan 3 ialah kategori yang membezakan bentuk Pelibatan murid dalam sesuatu aktiviti.

Ia bukan bermaksud:

• tempat pertama;
• tempat kedua; atau
• tempat ketiga.

Ia juga bukan menunjukkan jumlah program yang disertai.

Pelibatan dan pencapaian merupakan dua perkara yang berbeza dalam PAJSK.

Sebagai contoh, seseorang murid boleh mempunyai Pelibatan yang tinggi dalam pertandingan tetapi tidak memperoleh sebarang tempat dalam pertandingan tersebut.

Perbezaan Pelibatan 1, Pelibatan 2 dan Pelibatan 3

Berdasarkan jadual jenis Pelibatan dalam bahan panduan PAJSK yang dirujuk, kategori boleh difahami seperti berikut:

Bagi program dalam talian, penentuan kategori tidak sewajarnya dibuat berdasarkan perkataan “pertandingan” atau “webinar” pada sijil semata-mata.

Guru perlu melihat bentuk sebenar program, sama ada terdapat pemeringkatan, interaksi peserta serta pengiktirafan yang diberikan.

Adakah Semua Kuiz Dalam Talian Dikira Pelibatan 1?

Tidak semestinya.

Nama program sahaja tidak mencukupi untuk menentukan kategori.

Contohnya:

“International Online Quiz 2026”

tidak semestinya secara automatik bermaksud:

Pelibatan 1 peringkat antarabangsa.

Guru perlu menyemak:

• pihak penganjur;
• bentuk pertandingan;
• pemeringkatan;
• interaksi peserta;
• skop program;
• surat pengiktirafan jika ada; dan
• kategori yang dinyatakan oleh pihak berkaitan.

Jika surat rasmi atau surat pengiktirafan menyatakan kategori PAJSK tertentu, gunakan maklumat tersebut sebagai asas semakan.

Markah Pelibatan 1, 2 dan 3

Skor kategori Pelibatan turut bergantung kepada peringkat aktiviti.

Jadual panduan PAJSK menunjukkan struktur seperti berikut:

Angka ini merupakan skor bagi elemen Pelibatan, bukannya markah keseluruhan PAJSK.

Elemen lain seperti:

• jawatan;
• komitmen;
• khidmat sumbangan;
• kehadiran; dan
• pencapaian

masih dinilai mengikut ketetapan masing-masing.

Contoh Memahami Pelibatan dan Pencapaian

Bayangkan seorang murid mewakili sekolah dalam pertandingan bercerita peringkat daerah.

Sekiranya penyertaannya memenuhi kategori Pelibatan 1, skor Pelibatan berdasarkan jadual ialah:

11 markah.

Namun, jika murid tersebut tidak memperoleh sebarang kedudukan, guru tidak boleh memasukkan:

Tempat Ketiga

hanya kerana murid mempunyai sijil pertandingan.

Murid tersebut masih mempunyai rekod Pelibatan, tetapi bahagian pencapaian perlu berdasarkan keputusan sebenar.

Dua soalan mudah boleh digunakan semasa menyemak:

Apakah peranan murid dalam aktiviti tersebut?

dan

Apakah pencapaian sebenar yang diperoleh?

Jawapan kepada kedua-dua soalan ini tidak semestinya sama.

Cara Isi PAJSK: Panduan Kerja untuk Guru

Langkah berikut ialah cadangan aliran kerja, bukan pengganti manual sistem rasmi.

Susunan menu boleh berubah mengikut peranan pengguna atau kemas kini sistem.

1. Semak Sesi Akademik dan Kelas

Sebelum mula mengisi, pastikan:

• sesi akademik betul;
• kelas betul;
• senarai murid betul;
• unit kokurikulum betul; dan
• peranan guru dalam sistem betul.

Kesalahan memilih sesi boleh menyebabkan guru terpaksa membuat semakan semula terhadap banyak rekod.

2. Kumpulkan Rekod daripada Guru Penasihat

Sediakan maklumat asas seperti:

• senarai ahli;
• jawatan;
• kehadiran;
• Pelibatan aktiviti;
• keputusan pertandingan;
• khidmat sumbangan;
• rekod ekstra kurikulum; dan
• dokumen sokongan berkaitan.

Maklumat hendaklah datang daripada rekod yang boleh disemak.

Jangan bergantung kepada ingatan atau anggaran semata-mata.

3. Log Masuk Menggunakan Akaun yang Betul

Gunakan akaun sendiri dan akses mengikut peranan yang diberikan oleh pihak sekolah.

Jika sesuatu kelas atau modul tidak kelihatan, maklumkan kepada penyelaras atau pentadbir sistem.

Jangan menggunakan akaun guru lain hanya untuk mempercepatkan pengisian.

4. Semak Unit Kokurikulum Murid

Pastikan murid dipadankan dengan unit yang betul:

Pasukan Badan Beruniform

Kelab dan Persatuan

Sukan dan Permainan

Jika terdapat perubahan atau kategori yang diragui, rujuk SPI KPM Bilangan 2 Tahun 2024 mengenai pengkategorian semula komponen kokurikulum.

5. Isi Pelibatan Berdasarkan Aktiviti Sebenar

Sebelum memilih Pelibatan 1, 2 atau 3, semak:

• peranan murid;
• bentuk program;
• tahap program;
• pemeringkatan;
• interaksi peserta;
• surat pengiktirafan; dan
• bukti aktiviti.

Jangan memilih Pelibatan 1 hanya kerana sijil menggunakan perkataan pertandingan.

Begitu juga, jangan memilih peringkat antarabangsa hanya kerana perkataan international terdapat pada nama program.

6. Bezakan Pelibatan dengan Pencapaian

Ini antara kesilapan yang paling mudah berlaku.

Pelibatan menjawab persoalan:

Bagaimana murid terlibat?

Pencapaian pula menjawab:

Apakah keputusan atau kedudukan yang diperoleh?

Seorang murid boleh mempunyai Pelibatan dalam pertandingan tanpa memperoleh tempat pertama, kedua atau ketiga.

7. Semak Rekod Ekstra Kurikulum

Rekod ekstra kurikulum mempunyai kategori dan kaedah penskorannya sendiri.

Guru tidak sepatutnya menjumlahkan semua sijil atau aktiviti secara bebas untuk menghasilkan markah tambahan.

Gunakan kaedah yang dinyatakan dalam garis panduan.

8. Semak Sebelum Memuktamadkan

Selepas semua maklumat dimasukkan, lakukan semakan kedua.

Periksa:

• nama murid;
• kelas;
• unit;
• jawatan;
• kehadiran;
• Pelibatan;
• peringkat;
• pencapaian; dan
• ekstra kurikulum.

Jika terdapat perkara yang belum pasti, tandakan untuk semakan sebelum tarikh akhir.

Perekodan Kokurikulum Manual Dimansuhkan pada 2026

Satu perkembangan penting berlaku pada 16 Mei 2026 apabila KPM mengumumkan bahawa Sistem Perekodan Kokurikulum secara manual dimansuhkan.

Sekolah diberikan autonomi untuk mengurus perekodan kokurikulum mengikut kesesuaian masing-masing sebelum maklumat kokurikulum murid dicatatkan ke dalam sistem PAJSK.

Perkara ini perlu difahami dengan betul.

Yang dimansuhkan ialah sistem perekodan kokurikulum secara manual, bukannya PAJSK.

PAJSK masih digunakan untuk merekodkan maklumat kokurikulum murid.

Langkah tersebut bertujuan mengurangkan beban guru daripada perekodan berulang yang tidak diperlukan.

Bagi pihak sekolah, ini memberikan ruang untuk memilih kaedah pengumpulan rekod dalaman yang lebih sesuai selagi maklumat yang diperlukan untuk PAJSK dapat disediakan dengan tepat.

Kesilapan Biasa dalam Pengisian PAJSK

1. Semua Sijil Dianggap Sama

Tidak semua sijil mempunyai nilai atau kategori yang sama.

Semak jenis aktiviti, peringkat, Pelibatan dan pencapaian sebenar.

2. Semua Pertandingan Dikira Pelibatan 1

Tidak semestinya, khususnya bagi aktiviti dalam talian.

Bentuk interaksi dan pemeringkatan juga perlu diperiksa.

3. Tajuk “Antarabangsa” Terus Dikira Peringkat Antarabangsa

Nama program sahaja tidak mencukupi.

Semak pengiktirafan dan ketetapan sebenar program.

4. Penyertaan Disamakan dengan Pencapaian

Sijil penyertaan bukan bukti murid memperoleh tempat dalam pertandingan.

5. Rekod Belum Diterima Dianggap Tiada

Jika rekod kehadiran belum diterima daripada guru penasihat, status sebenarnya ialah:

belum diterima

bukannya:

tidak hadir.

6. Panduan Sekolah Rendah dan Menengah Dicampurkan

KPM menyediakan panduan berasingan untuk sekolah rendah dan sekolah menengah/STAM.

Pastikan jadual yang digunakan sesuai dengan kumpulan murid.

Checklist Pengisian PAJSK untuk Guru

Sebelum pengisian dianggap selesai, semak:

• Sesi akademik betul.
• Senarai murid betul.
• Unit kokurikulum betul.
• Jawatan telah disahkan.
• Kehadiran lengkap.
• Pelibatan 1, 2 atau 3 ditentukan dengan betul.
• Peringkat aktiviti telah disemak.
• Pencapaian tidak disamakan dengan penyertaan.
• Program dalam talian telah disemak bentuk interaksinya.
• Surat pengiktirafan dirujuk jika perlu.
• Rekod ekstra kurikulum diperiksa.
• Maklumat yang belum pasti disemak sebelum dimuktamadkan.

Checklist ini boleh digunakan sebagai semakan ringkas sebelum tarikh tutup pengisian.

Untuk tugasan sokongan seperti menyediakan draf kertas kerja program, minit mesyuarat atau makluman kepada ibu bapa, rujuk contoh prompt AI untuk guru. Semak draf tersebut menggunakan maklumat sebenar; penentuan markah PAJSK tetap perlu berpandukan rekod dan panduan rasmi.

Soalan Lazim Mengenai PAJSK

1. Apakah maksud Pelibatan 1, 2 dan 3 dalam PAJSK?

Pelibatan 1, 2 dan 3 ialah kategori yang membezakan bentuk Pelibatan murid dalam sesuatu aktiviti.

Kategori ini mengambil kira perkara seperti peranan peserta, bentuk program, pemeringkatan dan interaksi bagi aktiviti tertentu.

Ia bukan merujuk kepada tempat pertama, kedua atau ketiga dalam pertandingan.

2. Adakah semua pertandingan dikira Pelibatan 1?

Tidak semestinya.

Guru perlu melihat bentuk sebenar pertandingan, kaedah pelaksanaan, pemeringkatan, interaksi peserta serta pengiktirafan program.

Ini sangat penting bagi program dalam talian.

3. Adakah murid tanpa sijil pertandingan tidak mendapat markah PAJSK?

Tidak.

Sijil pertandingan bukan satu-satunya perkara yang dinilai.

PAJSK turut mengambil kira:

• jawatan;
• Pelibatan;
• komitmen;
• khidmat sumbangan;
• kehadiran; dan
• pencapaian.

4. Adakah PAJSK dimansuhkan selepas perekodan manual dihentikan?

Tidak.

KPM pada 16 Mei 2026 mengumumkan pemansuhan Sistem Perekodan Kokurikulum secara manual. Sekolah masih mencatatkan maklumat kokurikulum murid dalam PAJSK.

5. Di mana guru boleh mendapatkan panduan rasmi PAJSK?

Guru boleh merujuk halaman Pentaksiran Berasaskan Sekolah di Portal Rasmi KPM. Halaman tersebut menyediakan panduan PAJSK sekolah rendah, sekolah menengah/STAM, SEGAK dan Panduan Pengurusan PBS.

Utamakan Ketepatan Rekod PAJSK

Pengisian PAJSK KPM bukan sekadar memastikan semua ruang dalam sistem mempunyai markah.

Guru perlu memahami apa yang direkodkan, terutama perbezaan antara Pelibatan, penyertaan dan pencapaian.

Bagi Pelibatan 1, Pelibatan 2 dan Pelibatan 3, jangan membuat keputusan berdasarkan tajuk sijil sahaja. Semak bentuk aktiviti, peranan murid, peringkat, pemeringkatan serta bukti yang berkaitan.

Dengan rekod yang jelas dan semakan yang konsisten, pengisian PAJSK menjadi lebih mudah untuk diterangkan kepada penyelaras, pihak sekolah, murid dan ibu bapa.

Matlamat akhirnya bukan sekadar melengkapkan sistem, tetapi memastikan rekod PAJSK benar-benar menggambarkan Pelibatan dan pencapaian sebenar murid.