Semakan maklumat: 3 November 2026.
Buku Pengurusan Sekolah ialah dokumen rujukan tahunan yang menghimpunkan maklumat pentadbiran, senarai jawatan dan tugas guru, carta organisasi, kalendar akademik, takwim sekolah serta perancangan aktiviti sepanjang tahun persekolahan.
Buku ini menjadi panduan kepada seluruh warga sekolah untuk memahami tanggungjawab masing-masing, termasuk tugas dalam bidang pengurusan dan pentadbiran, kurikulum, Hal Ehwal Murid (HEM) serta kokurikulum.
Selain senarai jawatankuasa, buku pengurusan yang lengkap lazimnya mengandungi jadual bertugas mingguan guru, jadual pencerapan pengajaran dan pembelajaran, jadual mesyuarat, tarikh program penting, dasar pendidikan dan pekeliling yang berkaitan.
Bagi persediaan tahun 2027, sekolah juga perlu mengambil kira Kalendar Akademik 2027 yang telah diterbitkan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM), Rancangan Pendidikan Malaysia 2026–2035 serta perkembangan Kurikulum Persekolahan 2027.
Artikel ini menyediakan panduan penyusunan Buku Pengurusan Sekolah, termasuk contoh senarai kandungan, pembahagian tugas, takwim dan senarai semak penyediaannya.
Ringkasan Buku Pengurusan Sekolah
| Perkara | Penerangan |
|---|---|
| Nama dokumen | Buku Pengurusan Sekolah |
| Tahun rujukan | 2027 |
| Tujuan | Panduan pengoperasian dan pelaksanaan tugas |
| Pengguna | Pengetua, Guru Besar, pentadbir, guru dan AKP |
| Bidang utama | Pengurusan, Kurikulum, HEM dan Kokurikulum |
| Kandungan penting | Jawatankuasa, tugas guru, kalendar, takwim dan jadual |
| Dokumen rujukan | MySG, pekeliling KPM dan dasar pendidikan |
| Format | Buku bercetak, PDF, digital atau gabungan |
| Penyelaras | Jawatankuasa yang ditetapkan oleh pihak sekolah |
Susunan kandungan boleh berbeza mengikut kategori, saiz, keperluan dan struktur organisasi sekolah.
Contoh yang dikongsikan dalam artikel ini merupakan cadangan penyusunan praktikal, bukannya format buku pengurusan seragam yang diwajibkan oleh KPM.
Infografik Buku Pengurusan Sekolah 2027
Poster ini merumuskan kandungan utama, empat bidang pengurusan dan checklist penyediaan. Gunakannya sebagai rujukan ringkas semasa menyusun buku sekolah.
Bahan muat turun ini ialah poster infografik Pendidik2u. Ia merupakan ringkasan panduan dan bukan buku pengurusan lengkap atau templat Word.
Apakah Tujuan Buku Pengurusan Sekolah?
Buku Pengurusan Sekolah berfungsi sebagai panduan yang menghubungkan perancangan pentadbiran dengan pelaksanaan tugas harian guru.
Pada awal sesi persekolahan, seseorang guru mungkin memegang beberapa tanggungjawab serentak, seperti guru kelas, Ketua Panitia, guru penasihat unit beruniform atau ahli jawatankuasa program sekolah.
Melalui buku pengurusan, guru dapat mengenal pasti jawatan yang diberikan, bidang tugas, pegawai penyelaras dan perancangan aktiviti yang berkaitan.
Antara fungsi utamanya termasuk:
- Menjelaskan struktur organisasi dan pembahagian tugas warga sekolah.
- Menyelaraskan perancangan tahunan berdasarkan kalendar akademik KPM.
- Menjadi rujukan jadual bertugas, mesyuarat, pencerapan dan program.
- Membantu penyelarasan aktiviti kurikulum, HEM dan kokurikulum.
- Menyediakan rujukan kepada dasar, pekeliling dan prosedur pengurusan.
- Memudahkan pemantauan, pelaporan serta penambahbaikan pengoperasian sekolah.
Buku pengurusan yang baik bukan sekadar dokumen untuk disimpan, sebaliknya digunakan secara aktif sepanjang tahun persekolahan.
Contoh Senarai Kandungan Buku Pengurusan Sekolah 2027
Bagi menghasilkan buku yang sistematik dan mudah dirujuk, kandungannya boleh dibahagikan kepada 14 bahagian utama.
| Bil. | Bahagian | Kandungan utama |
|---|---|---|
| 1 | Maklumat Awal Buku | Kulit hadapan, isi kandungan, perutusan dan maklumat penerbitan |
| 2 | Hala Tuju Pendidikan | Falsafah Pendidikan Kebangsaan, visi, misi, matlamat dan dasar |
| 3 | Profil Sekolah | Identiti sekolah, sejarah, maklumat asas dan warga sekolah |
| 4 | Pengurusan Organisasi | Carta organisasi, jawatankuasa dan senarai tugas |
| 5 | Kalendar Akademik | Kalendar persekolahan, cuti penggal dan cuti perayaan |
| 6 | Takwim Sekolah | Perancangan tahunan, mesyuarat dan program penting |
| 7 | Pengurusan Guru dan AKP | Maklumat perjawatan, jadual bertugas dan pengurusan staf |
| 8 | Pengurusan Kurikulum | Panitia, jadual waktu, pentaksiran dan program akademik |
| 9 | Pengurusan HEM | Disiplin, kehadiran, kebajikan, bantuan dan keselamatan |
| 10 | Pengurusan Kokurikulum | Unit beruniform, kelab, persatuan, sukan dan permainan |
| 11 | Pencerapan dan Pemantauan | Jadual pencerapan PdPc, bimbingan dan tindakan susulan |
| 12 | Pengurusan Sumber | Kewangan, aset, prasarana, ICT dan pusat sumber |
| 13 | Pengurusan Keselamatan | Pelan kecemasan, perlindungan murid dan pengurusan risiko |
| 14 | Dasar, Pekeliling dan Penilaian | Dokumen KPM, pemantauan kualiti dan penambahbaikan |
Sekolah boleh menggabungkan atau mengembangkan bahagian tertentu mengikut keperluan.
Sebagai contoh, sekolah yang mempunyai Program Pendidikan Khas Integrasi (PPKI), prasekolah atau asrama boleh menyediakan bahagian khusus bagi menyelaraskan pengurusan program tersebut.
1. Maklumat Awal dan Profil Sekolah
Bahagian awal buku pengurusan perlu memperkenalkan identiti sekolah serta memberikan gambaran tentang hala tuju pengurusannya.
Antara maklumat yang sesuai dimasukkan ialah nama dan kod sekolah, alamat, nombor telefon pejabat, kategori sekolah, sesi persekolahan, jumlah kelas serta bilangan guru dan murid.
Bahagian ini juga boleh mengandungi perutusan Pengetua atau Guru Besar, sejarah ringkas sekolah, piagam pelanggan, slogan dan matlamat pengurusan tahunan.
Maklumat asas tersebut membantu guru baharu, guru yang bertukar masuk dan pihak berkepentingan memahami organisasi sekolah dengan lebih cepat.
Visi dan Misi Kementerian Pendidikan Malaysia
Buku Pengurusan Sekolah wajar mengandungi Falsafah Pendidikan Kebangsaan serta visi dan misi KPM.
Berdasarkan paparan halaman korporat rasmi KPM yang disemak pada 3 November 2026:
Visi KPM
Pendidikan Bermutu, Insan Terdidik, Negara Sejahtera.
Misi KPM
Melestarikan Sistem Pendidikan yang Bermutu untuk Membangunkan Potensi Individu bagi Memenuhi Aspirasi Negara.
Teks visi dan misi hendaklah disemak sebelum percetakan kerana sebahagian dokumen rasmi terdahulu menggunakan ungkapan “Pendidikan Berkualiti” dan bukannya “Pendidikan Bermutu”.
Rujukan: Visi dan Misi KPM.
Falsafah Pendidikan Kebangsaan
Falsafah Pendidikan Kebangsaan menjadi asas kepada matlamat pendidikan negara untuk memperkembangkan potensi individu secara menyeluruh dan seimbang dalam aspek intelek, rohani, emosi serta jasmani.
Teks penuh boleh diperoleh melalui Portal Rasmi KPM – Falsafah Pendidikan Kebangsaan.
Sekolah juga boleh memasukkan visi, misi, objektif dan sasaran strategik sendiri yang telah dipersetujui oleh pihak pengurusan.
2. Carta Organisasi, Jawatan dan Senarai Tugas Guru
Bahagian ini merupakan antara komponen paling penting dalam Buku Pengurusan Sekolah kerana menjadi rujukan langsung kepada guru untuk mengetahui pelantikan dan tanggungjawab mereka.
Carta organisasi perlu menjelaskan hubungan antara kepimpinan sekolah, pengurusan pertengahan, jawatankuasa pelaksana dan guru yang menjalankan tugas tertentu.
Antara jawatan atau portfolio yang lazim disenaraikan adalah seperti berikut:
| Bidang | Jawatan atau tanggungjawab |
|---|---|
| Kepimpinan | Pengetua/Guru Besar dan Penolong Kanan |
| Pengurusan | Setiausaha Pengurusan, penyelaras data dan jawatankuasa berkaitan |
| Kurikulum | Setiausaha Kurikulum, Ketua Panitia, penyelaras PBS dan guru mata pelajaran |
| HEM | Setiausaha HEM, Guru Kelas, Guru Disiplin, SPBT, bantuan dan kebajikan |
| Kokurikulum | Setiausaha Kokurikulum, Setiausaha Sukan dan guru penasihat |
| Pengurusan sokongan | Aset, kewangan, pusat sumber, ICT, keselamatan dan prasarana |
Senarai sebenar hendaklah disesuaikan dengan perjawatan, struktur tadbir urus serta kelulusan dan penetapan pihak pentadbiran sekolah.
Senarai Tugas Guru Berdasarkan MySG
Antara rujukan utama pembahagian tugas sekolah ialah Surat Pekeliling Ikhtisas KPM Bilangan 4 Tahun 2021, iaitu Garis Panduan Tadbir Urus Sekolah Menengah dan Sekolah Rendah atau Malaysian School Governance (MySG).
MySG menyediakan kerangka tadbir urus serta penerangan berkaitan fungsi, peranan dan tanggungjawab dalam pengurusan sekolah.
Sekolah disarankan menggunakan MySG sebagai rujukan asas ketika menyelaraskan jawatankuasa dan bidang tugas, di samping mengambil kira ketetapan lebih baharu yang sedang berkuat kuasa.
Rujuk SPI KPM Bilangan 4 Tahun 2021 – MySG.
Contoh Maklumat Senarai Tugas Guru
| Maklumat | Contoh pengisian |
|---|---|
| Nama guru | [Nama Guru] |
| Jawatan hakiki | Guru |
| Portfolio tambahan | Ketua Panitia |
| Bidang | Kurikulum |
| Pegawai penyelaras | PK Pentadbiran |
| Tugas utama | Menyelaras pengurusan panitia dan perancangan mata pelajaran |
| Dokumen rujukan | MySG dan SPI Pengurusan Panitia |
| Pelaporan | Mengikut ketetapan pentadbiran sekolah |
Format seperti ini membolehkan guru memahami bukan sahaja nama jawatan, tetapi juga skop tanggungjawab, pihak penyelaras dan dokumen yang berkaitan.
Pelantikan rasmi dan penjelasan tugas hendaklah dibuat melalui saluran pentadbiran yang ditetapkan. Buku pengurusan tidak sepatutnya menggantikan proses pelantikan yang diperlukan.
Bacaan berkaitan: Senarai Tugas Guru Kelas: Kehadiran, idMe, HEM dan Pengurusan Murid.
3. Kalendar Akademik dan Cuti Sekolah 2027
Kalendar akademik KPM merupakan asas penting sebelum pihak sekolah menyediakan takwim tahunan.
Bagi tahun 2027, KPM telah menetapkan sesi persekolahan bermula pada 4 Januari 2027 bagi Kumpulan A dan Kumpulan B.
Kalendar ini turut menetapkan tempoh persekolahan, cuti penggal, cuti pertengahan tahun, cuti akhir persekolahan serta cuti tambahan sempena perayaan.
Sekolah dalam Kumpulan A akan menamatkan persekolahan pada 2 Disember 2027, manakala Kumpulan B pada 3 Disember 2027.
Mengapa Kalendar Akademik Perlu Dimasukkan?
Kalendar rasmi membantu pihak sekolah menentukan tempoh pelaksanaan aktiviti sepanjang tahun, termasuk bilangan minggu persekolahan, cuti serta ruang masa yang sesuai untuk program.
Dalam penyediaan buku pengurusan, sekolah perlu mengambil kira perbezaan Kumpulan A dan Kumpulan B serta cuti umum negeri yang berkaitan.
Contohnya, tarikh sesuatu program perlu disemak supaya tidak bertembung dengan cuti penggal atau cuti tambahan KPM.
Bagi jadual lengkap dan dokumen rasmi, rujuk artikel Pendidik2u:
Kalendar Akademik 2027 KPM: Takwim Persekolahan, Cuti Sekolah dan Cuti Perayaan.
4. Takwim Sekolah dan Tarikh Program Penting
Takwim sekolah berbeza daripada kalendar akademik KPM.
Kalendar akademik menetapkan tempoh persekolahan dan cuti, manakala takwim sekolah menyusun aktiviti yang akan dilaksanakan oleh sekolah sepanjang tempoh tersebut.
Takwim yang lengkap perlu menggabungkan perancangan pengurusan, kurikulum, HEM, kokurikulum serta program pembangunan profesional warga sekolah.
Antara aktiviti yang lazim dimasukkan ialah mesyuarat guru, mesyuarat panitia, pelaporan PBD, Hari Sukan Sekolah, Hari Guru, Bulan Kebangsaan, program kerohanian, mesyuarat PIBG, lawatan pendidikan, pencerapan PdPc dan program kecemerlangan murid.
Contoh Takwim Pengurusan Sekolah
| Tempoh cadangan | Aktiviti | Bidang |
|---|---|---|
| Sebelum sesi bermula | Mesyuarat pengurusan dan agihan tugas | Pengurusan |
| Awal sesi | Program orientasi dan penyesuaian murid | HEM |
| Awal sesi | Mesyuarat panitia dan penyelarasan kurikulum | Kurikulum |
| Sepanjang tahun | Pencerapan dan bimbingan PdPc | Kurikulum |
| Sepanjang tahun | Perjumpaan unit beruniform, kelab dan persatuan | Kokurikulum |
| Mengikut perancangan | Kejohanan olahraga dan pertandingan | Kokurikulum |
| Mengikut perancangan | Program sahsiah, kebajikan dan kepimpinan murid | HEM |
| Mengikut takwim rasmi | Pentaksiran dan pelaporan pencapaian murid | Kurikulum |
| Akhir sesi | Penilaian program dan persediaan sesi berikutnya | Semua bidang |
Jadual ini ialah contoh perancangan. Tarikh sebenar perlu ditetapkan berdasarkan kalendar rasmi, arahan KPM, JPN, PPD dan keputusan pihak sekolah.
Maklumat Penting bagi Setiap Program
Untuk memudahkan pemantauan, setiap program boleh disertakan dengan tarikh, masa, tempat, jawatankuasa pelaksana, guru penyelaras dan status pelaksanaan.
Sekolah juga boleh menggunakan sistem penandaan bagi membezakan aktiviti yang telah diluluskan, sedang dirancang atau ditangguhkan.
Langkah ini membantu mengelakkan pertindihan penggunaan dewan, padang, bilik khas serta penglibatan guru dalam beberapa program pada masa yang sama.
5. Jadual Bertugas Mingguan Guru
Jadual bertugas mingguan membantu pihak sekolah menyelaraskan pengawasan dan pengurusan rutin sepanjang hari persekolahan.
Melalui jadual ini, guru boleh menyemak minggu bertugas, ahli kumpulan, kawasan atau urusan yang dipantau serta kaedah pelaporan yang ditetapkan.
Antara tanggungjawab yang boleh diselaraskan termasuk pemantauan ketibaan dan pergerakan murid, kebersihan persekitaran, pengurusan perhimpunan serta pelaporan perkara yang memerlukan perhatian pentadbir.
Contoh Format Jadual Bertugas Guru
| Minggu | Guru bertugas | Tugasan atau fokus | Catatan |
|---|---|---|---|
| 1 | Kumpulan A | Perhimpunan dan rutin sekolah | __________ |
| 2 | Kumpulan B | Pemantauan kawasan ditetapkan | __________ |
| 3 | Kumpulan C | Kebersihan dan persekitaran | __________ |
| 4 | Kumpulan D | Pengurusan rutin dan pelaporan | __________ |
Jadual contoh ini perlu diselaraskan dengan bilangan guru serta pembahagian tugas sebenar.
Bagi sekolah yang mempunyai beberapa blok bangunan, sesi atau kawasan yang luas, pembahagian tugasan boleh diperincikan mengikut keperluan.
Sebarang isu keselamatan, kesihatan atau disiplin perlu dirujuk kepada pegawai dan jawatankuasa yang mempunyai bidang kuasa berkaitan.
6. Jadual Pencerapan PdPc dan Pemantauan Guru
Buku Pengurusan Sekolah juga boleh mengandungi perancangan pencerapan pengajaran dan pembelajaran bagi membantu pelaksanaan pemantauan secara sistematik.
Jadual pencerapan yang jelas membolehkan pentadbir dan guru menyelaraskan pelaksanaan pemerhatian, maklum balas serta bimbingan profesional.
Antara maklumat yang boleh disediakan ialah nama guru, mata pelajaran, kelas, tarikh sasaran, pegawai pencerap dan status tindakan susulan.
Contoh Jadual Pencerapan
| Maklumat | Ruang pengisian |
|---|---|
| Nama guru | __________________ |
| Mata pelajaran | __________________ |
| Kelas | __________________ |
| Tarikh pencerapan | __________________ |
| Pegawai pencerap | __________________ |
| Instrumen rujukan | __________________ |
| Tarikh maklum balas | __________________ |
| Tindakan susulan | __________________ |
Perancangan pencerapan tidak seharusnya berhenti selepas pemerhatian di dalam bilik darjah.
Maklum balas yang diberikan perlu membantu guru mengenal pasti kekuatan PdPc, ruang penambahbaikan dan keperluan sokongan profesional.
Jadual pencerapan hendaklah diselaraskan dengan instrumen, ketetapan pemantauan serta keperluan penilaian yang sedang berkuat kuasa. Contoh ini tidak menetapkan bilangan pencerapan wajib bagi semua sekolah.
7. Pengurusan dan Pentadbiran Sekolah
Bahagian pengurusan dan pentadbiran merangkumi perkara berkaitan organisasi, sumber manusia, pengurusan pejabat, kewangan, aset serta pengoperasian fizikal sekolah.
Antara jawatankuasa yang boleh disenaraikan ialah jawatankuasa pengurusan sekolah, kewangan, aset, sumber manusia, pembangunan staf, ICT, penyelenggaraan, keselamatan dan hubungan komuniti.
Bagi setiap jawatankuasa, buku pengurusan disarankan menjelaskan fungsi, pengerusi, penyelaras, ahli serta perkara utama yang perlu dilaksanakan.
Pengurusan Guru dan Anggota Kumpulan Pelaksana
Maklumat pengurusan staf yang sesuai dimasukkan termasuk senarai warga sekolah, agihan tugas, jadual mesyuarat, perancangan pembangunan profesional dan urusan penyerahan tugas.
Pengurusan ini perlu membezakan tugas hakiki, portfolio tambahan dan tanggungjawab jawatankuasa supaya pembahagian kerja menjadi lebih jelas.
Pengurusan Kewangan, Aset dan Prasarana
Bahagian ini boleh menyatakan jawatankuasa berkaitan, garis masa penyediaan perancangan dan saluran pelaporan.
Dokumen kewangan terperinci, maklumat akaun, butiran sensitif perolehan serta rekod yang mempunyai kawalan akses tidak perlu dimasukkan ke dalam semua salinan buku.
Sekolah hendaklah menggunakan peraturan kewangan dan tatacara pengurusan aset yang berkuat kuasa.
8. Pengurusan Kurikulum Sekolah
Pengurusan kurikulum melibatkan penyelarasan pengajaran dan pembelajaran, pengoperasian panitia mata pelajaran, pengurusan jadual waktu, pentaksiran serta usaha meningkatkan pencapaian murid.
Antara perkara penting untuk dimasukkan dalam Buku Pengurusan Sekolah ialah:
- Carta organisasi Jawatankuasa Kurikulum.
- Senarai Ketua Panitia dan guru mata pelajaran.
- Jadual waktu induk serta jadual kelas.
- Takwim pentaksiran dan pelaporan.
- Pengurusan Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS).
- Program intervensi dan peningkatan akademik.
- Jadual pencerapan dan bimbingan profesional.
- Perancangan mesyuarat serta pelaporan panitia.
Pengurusan Panitia Mata Pelajaran
Rujukan penting bagi pengurusan panitia ialah SPI KPM Bilangan 2 Tahun 2023: Garis Panduan Pengurusan Panitia Mata Pelajaran di Sekolah KPM.
Garis panduan ini menerangkan pengurusan panitia dari segi peranan, organisasi dan pelaksanaan tanggungjawab berkaitan mata pelajaran.
Rujuk SPI Pengurusan Panitia KPM.
Persediaan Kurikulum Persekolahan 2027
Pihak sekolah juga perlu memberikan perhatian kepada pelaksanaan Kurikulum Persekolahan 2027 secara berperingkat, khususnya bagi Tahun 1 dan Tingkatan 1.
Perancangan kurikulum hendaklah mengambil kira dokumen kurikulum yang berkuat kuasa mengikut kohort, pengagihan guru, jadual waktu serta persediaan pengajaran.
Sekolah tidak sepatutnya menganggap semua tahun persekolahan menggunakan dokumen kurikulum yang sama secara serentak.
Rujukan: Kurikulum Persekolahan 2027 – KPM.
Untuk penyusunan dokumen lebih terperinci, baca Fail Pengurusan Kurikulum: Senarai Kandungan, Contoh Susunan dan Checklist.
9. Pengurusan Hal Ehwal Murid (HEM)
Pengurusan HEM memberi tumpuan kepada kebajikan, kehadiran, disiplin, sahsiah, keselamatan serta kesejahteraan murid.
Buku pengurusan perlu memperincikan jawatankuasa dan pegawai yang bertanggungjawab mengendalikan urusan berkaitan murid.
Antara komponen utamanya termasuk pengurusan pendaftaran dan pertukaran murid, kehadiran, disiplin, bimbingan dan kaunseling, Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT), bantuan persekolahan, Rancangan Makanan Tambahan (RMT), kesihatan dan keselamatan.
Keselamatan dan Perlindungan Murid
Perkara berkaitan keselamatan perlu diberikan perhatian khusus kerana pengurusan kes murid melibatkan tanggungjawab serta prosedur yang perlu dipatuhi.
Antara rujukan penting ialah:
- SPI KPM Bilangan 12 Tahun 2023 berkaitan pengurusan salah laku buli.
- SPI KPM Bilangan 13 Tahun 2023 berkaitan pengurusan salah laku seksual.
- SPI KPM Bilangan 3 Tahun 2026 berkaitan pengurusan sekolah selamat.
- SPI KPM Bilangan 4 Tahun 2026 berkaitan pelaksanaan polisi perlindungan murid.
Buku pengurusan boleh menyatakan jawatankuasa, saluran pelaporan dan rujukan prosedur, manakala rekod kes sebenar perlu dikendalikan secara sulit.
Persediaan Pendaftaran Tahun 1 bagi 2027
KPM turut membuka peluang kemasukan ke Tahun 1 pada 2027 secara sukarela bagi kanak-kanak dalam kohort umur enam tahun (5+), di samping kohort tujuh tahun (6+).
Perkembangan ini wajar diambil kira dalam pengurusan penempatan murid, bilangan kelas, persediaan guru dan program penyesuaian awal persekolahan.
Ketetapan pendaftaran hendaklah merujuk pengumuman rasmi KPM dan sistem yang digunakan bagi urusan murid.
10. Pengurusan Kokurikulum Sekolah
Bidang kokurikulum melibatkan aktiviti unit beruniform, kelab dan persatuan, sukan serta permainan.
Perancangan kokurikulum membantu sekolah membangunkan potensi murid dari aspek kepimpinan, kerjasama, disiplin, kecergasan dan kemahiran sosial.
Antara maklumat yang boleh dimasukkan dalam Buku Pengurusan Sekolah ialah carta organisasi kokurikulum, senarai guru penasihat, jadual perjumpaan, takwim pertandingan, perancangan sukan, keanggotaan murid serta penyelarasan Pentaksiran Aktiviti Jasmani, Sukan dan Kokurikulum (PAJSK).
Dasar 1 Murid 1 Sukan
KPM melaksanakan Dasar 1 Murid 1 Sukan bagi memastikan murid menyertai sekurang-kurangnya satu aktiviti sukan di sekolah.
Oleh itu, perancangan sukan dan permainan perlu diselaraskan dengan dasar tersebut serta keperluan keselamatan aktiviti.
Rujukan: Dasar 1 Murid 1 Sukan – KPM.
Sekolah juga disarankan menyemak keperluan kelulusan, kebenaran ibu bapa, pengangkutan dan pengurusan risiko sebelum menjalankan aktiviti tertentu.
Bacaan berkaitan: Fail Pengurusan Kokurikulum: Senarai Kandungan, Contoh Susunan dan Checklist.
11. Dasar Pendidikan dan Pekeliling Penting KPM
Penyediaan Buku Pengurusan Sekolah tidak seharusnya bergantung sepenuhnya kepada salinan dokumen tahun sebelumnya.
Pekeliling, garis panduan dan dasar pendidikan yang berkaitan perlu disemak supaya pembahagian tugas serta ketetapan operasi sekolah selaras dengan keperluan semasa.
Berikut merupakan beberapa dokumen rujukan penting untuk dipertimbangkan bagi pengurusan sekolah 2027.
| Dokumen | Perkara berkaitan |
|---|---|
| SPI KPM Bil. 4/2021 | Tadbir urus sekolah melalui MySG |
| SPI KPM Bil. 2/2023 | Pengurusan panitia mata pelajaran |
| SPI KPM Bil. 3/2023 | Pemerkasaan Pentaksiran Berasaskan Sekolah |
| SPI KPM Bil. 12/2023 | Pengurusan salah laku buli |
| SPI KPM Bil. 13/2023 | Pengurusan salah laku seksual |
| SPI KPM Bil. 1/2026 | Pelaksanaan Kurikulum Prasekolah 2026 |
| SPI KPM Bil. 2/2026 | Panduan Literasi Kecerdasan Buatan (AI) |
| SPI KPM Bil. 3/2026 | Garis Panduan Pengurusan Sekolah Selamat |
| SPI KPM Bil. 4/2026 | Pelaksanaan Polisi Perlindungan Murid |
Senarai ini bukan senarai lengkap semua pekeliling yang berkuat kuasa. Pihak sekolah perlu menyemak kesesuaian setiap dokumen mengikut kategori sekolah, bidang tanggungjawab dan arahan terkini.
Semakan boleh dibuat melalui Direktori Pekeliling Rasmi KPM.
Rancangan Pendidikan Malaysia 2026–2035
Sebagai dokumen hala tuju pendidikan, Rancangan Pendidikan Malaysia (RPM) 2026–2035 perlu diberikan perhatian dalam perancangan sekolah.
Rancangan ini menumpukan usaha meningkatkan mutu pendidikan, merapatkan jurang pembelajaran, memperkukuh kesejahteraan warga pendidikan dan menghadapi perkembangan teknologi.
Bagi penyediaan Buku Pengurusan Sekolah, hala tuju tersebut boleh diterjemahkan melalui perancangan strategik, program peningkatan pembelajaran, pembangunan profesional guru serta pengurusan sekolah yang berkesan.
Rujukan: Dokumen RPM 2026–2035 – KPM.
Dasar Pendidikan Digital dan Literasi AI
Aspek teknologi pendidikan juga sesuai dimasukkan dalam buku pengurusan.
Antaranya ialah penyelarasan pembelajaran digital, penggunaan platform pendidikan, pembangunan kompetensi digital guru, keselamatan maklumat dan penggunaan AI secara bertanggungjawab.
KPM telah menerbitkan Dasar Pendidikan Digital serta SPI Bilangan 2 Tahun 2026 berkaitan Panduan Literasi Kecerdasan Buatan.
Pihak sekolah boleh menjadikan dokumen tersebut sebagai rujukan ketika merancang pembangunan profesional serta penggunaan teknologi dalam pendidikan.
Rujuk Panduan Literasi AI KPM.
12. Pengurusan Kualiti dan SKPM Kualiti@Sekolah
Selain perancangan tugas, Buku Pengurusan Sekolah boleh membantu pihak pentadbir menyelaraskan pelaksanaan pengurusan kualiti sekolah.
Antara rujukannya ialah Standard Kualiti Pendidikan Malaysia (SKPM) Kualiti@Sekolah atau SK@S.
Melalui pengurusan kualiti yang berstruktur, sekolah dapat menilai pelaksanaan kepimpinan, pengurusan organisasi, kurikulum, HEM, kokurikulum dan pembelajaran.
Buku pengurusan boleh mengandungi carta organisasi jawatankuasa berkaitan, penyelaras standard, jadual pemantauan dan perancangan tindakan penambahbaikan.
Walau bagaimanapun, pengisian SK@S hendaklah mengikut instrumen, sistem dan takwim pelaksanaan yang sedang berkuat kuasa. Tarikh penilaian tahun 2026 tidak boleh dianggap sebagai tarikh tetap untuk tahun 2027.
Panduan lanjut: SKPM Kualiti@Sekolah 2026: Pengisian, Standard dan Evidens.
13. Maklumat Tambahan yang Wajar Dimasukkan
Selain kandungan asas, terdapat beberapa maklumat yang boleh meningkatkan kegunaan Buku Pengurusan Sekolah.
Direktori dan Saluran Komunikasi
Sediakan direktori urusan rasmi melibatkan pejabat sekolah, pegawai penyelaras serta saluran komunikasi yang dibenarkan.
Maklumat peribadi seperti nombor telefon persendirian guru tidak sepatutnya diterbitkan secara terbuka tanpa keperluan dan kebenaran yang sesuai.
Pengurusan Bencana dan Kecemasan
Buku pengurusan juga boleh mengandungi rujukan kepada pelan tindakan kebakaran, banjir, cuaca ekstrem, kemalangan dan kecemasan kesihatan.
Maklumat berkaitan hendaklah diselaraskan dengan pelan kecemasan serta garis panduan sekolah selamat yang berkuat kuasa.
Pengurusan Pendidikan Khas dan Prasekolah
Sekolah yang mempunyai PPKI atau prasekolah perlu menyediakan maklumat jawatankuasa, perancangan pembelajaran dan sokongan murid yang berkaitan.
Keperluan ini hendaklah disesuaikan dengan dokumen kurikulum, garis panduan dan pengoperasian program masing-masing.
Pengurusan PIBG dan Jaringan Komuniti
Maklumat hubungan sekolah dengan Persatuan Ibu Bapa dan Guru (PIBG), komuniti dan rakan strategik juga boleh diselaraskan dalam bahagian yang sesuai.
Perancangan kerjasama tersebut penting untuk membantu pelaksanaan program pembangunan murid dan penambahbaikan persekitaran sekolah.
14. Cara Menyediakan Buku Pengurusan Sekolah yang Sistematik
Penyediaan Buku Pengurusan Sekolah lazimnya memerlukan kerjasama beberapa jawatankuasa kerana maklumatnya melibatkan seluruh organisasi.
Pihak pentadbiran boleh memulakan proses dengan menetapkan penyelaras dan pembahagian tugasan penyediaan dokumen.
Setiap bidang kemudian mengemukakan cadangan jawatankuasa, agihan tugas, takwim serta keperluan pengurusan masing-masing.
Selepas maklumat dikumpulkan, penyelaras perlu menyemak keselarasan antara bahagian supaya tidak berlaku pertindihan tarikh, kesilapan nama jawatan atau pembahagian tugas yang tidak jelas.
Senarai Semak Sebelum Buku Dimuktamadkan
Gunakan senarai semak berikut bagi membantu proses penyediaan:
- Nama sekolah, tahun dan profil telah dikemas kini.
- Perutusan serta hala tuju sekolah disediakan.
- Visi, misi dan dasar pendidikan telah disemak.
- Carta organisasi sekolah adalah terkini.
- Senarai jawatan serta bidang tugas telah diselaraskan.
- Kalendar akademik rasmi tahun 2027 dimasukkan.
- Takwim program setiap bidang telah disemak.
- Jadual bertugas mingguan guru telah disediakan.
- Jadual pencerapan dan pemantauan telah diselaraskan.
- Jawatankuasa kurikulum, HEM dan kokurikulum lengkap.
- Pekeliling dan garis panduan berkaitan telah disemak.
- Ketepatan maklumat serta kerahsiaan data diperiksa.
- Dokumen disemak dan diluluskan melalui proses pentadbiran sekolah.
- Versi akhir diedarkan kepada warga sekolah melalui saluran yang ditetapkan.
Semakan akhir penting bagi memastikan maklumat boleh digunakan untuk menjalankan tugas, bukan sekadar melengkapkan penerbitan buku.
Buku Pengurusan Sekolah: Bercetak atau Digital?
Sekolah boleh menyediakan Buku Pengurusan Sekolah dalam bentuk bercetak, PDF atau menggunakan kaedah digital yang sesuai dengan keperluan pentadbiran.
Buku bercetak memudahkan rujukan tanpa peranti, manakala dokumen digital lebih mudah dikemas kini apabila berlaku perubahan jawatan, jadual atau takwim.
Bagi penggunaan digital, sekolah boleh menyediakan kawalan versi dokumen, tarikh kemas kini dan penetapan akses pengguna.
Contohnya, versi edaran umum boleh mengandungi maklumat organisasi dan takwim, manakala dokumen terhad seperti rekod murid, maklumat personel sensitif dan pelan keselamatan tertentu disimpan secara berasingan.
Format digital tidak bermaksud semua dokumen sekolah sesuai dikongsi secara terbuka.
Soalan Lazim Buku Pengurusan Sekolah
1. Apakah yang dimaksudkan dengan Buku Pengurusan Sekolah?
Buku Pengurusan Sekolah ialah dokumen rujukan tahunan yang menghimpunkan maklumat organisasi, pembahagian tugas guru, jawatankuasa, takwim dan perancangan pengoperasian sekolah.
2. Siapakah yang bertanggungjawab menyediakan Buku Pengurusan Sekolah?
Penyediaannya lazimnya diselaraskan oleh jawatankuasa yang dilantik pihak pentadbiran, dengan kerjasama Penolong Kanan, setiausaha bidang dan guru yang berkaitan. Struktur sebenar bergantung pada ketetapan sekolah.
3. Adakah Buku Pengurusan Sekolah sama dengan MySG?
Tidak sepenuhnya. MySG ialah garis panduan tadbir urus sekolah yang diterbitkan oleh KPM. Buku Pengurusan Sekolah pula ialah dokumen operasi tahunan yang menyelaraskan perancangan dan pembahagian tugas bagi sesebuah sekolah dengan merujuk MySG serta ketetapan berkaitan.
4. Adakah semua sekolah perlu menggunakan format buku pengurusan yang sama?
Contoh susunan dalam artikel ini bukan format seragam yang diwajibkan oleh KPM. Sekolah perlu mematuhi ketetapan pentadbiran dan panduan rasmi yang berkaitan, manakala susunan kandungan boleh disesuaikan mengikut keperluan organisasi.
5. Apakah perbezaan antara kalendar akademik dengan takwim sekolah?
Kalendar akademik KPM menetapkan tempoh persekolahan dan cuti. Takwim sekolah pula ialah perancangan program, mesyuarat, aktiviti dan urusan pengurusan sekolah sepanjang tahun berdasarkan kalendar tersebut.
6. Perlukah Buku Pengurusan Sekolah dikemas kini selepas diedarkan?
Ya, apabila terdapat perubahan maklumat yang berkaitan. Antaranya termasuk pertukaran guru, pelantikan jawatankuasa, pindaan jadual atau program serta arahan baharu daripada pihak berkuasa pendidikan.
Kesimpulan
Buku Pengurusan Sekolah merupakan dokumen penting bagi memastikan pengoperasian sekolah dilaksanakan secara tersusun, jelas dan berkesan.
Melalui buku pengurusan yang lengkap, guru dapat mengetahui jawatan serta tanggungjawab masing-masing, menyemak jadual bertugas, memahami perancangan program dan merujuk takwim yang telah ditetapkan.
Bagi tahun 2027, penyediaannya perlu mengambil kira kalendar akademik rasmi, perkembangan kurikulum, Rancangan Pendidikan Malaysia 2026–2035 serta pekeliling pengurusan yang sedang berkuat kuasa.
Paling penting, kualiti Buku Pengurusan Sekolah tidak diukur melalui jumlah halaman semata-mata, tetapi melalui ketepatan maklumat, kejelasan pembahagian tugas dan sejauh mana dokumen tersebut membantu warga sekolah melaksanakan amanah mereka.
Buku pengurusan yang sentiasa dirujuk dan dikemas kini akan menjadi alat penyelarasan yang lebih bermanfaat berbanding dokumen yang hanya digunakan pada awal sesi persekolahan.
Sumber dan Rujukan Rasmi
- KPM – Visi dan Misi
- KPM – MySG, SPI Bilangan 4 Tahun 2021
- KPM – Kalendar Akademik Tahun 2027
- KPM – Garis Panduan Pengurusan Panitia Mata Pelajaran
- KPM – Kurikulum Persekolahan 2027
- KPM – Rancangan Pendidikan Malaysia 2026–2035
- KPM – Garis Panduan Pengurusan Sekolah Selamat
- KPM – Polisi Perlindungan Murid
- KPM – Panduan Literasi Kecerdasan Buatan (AI)
- KPM – Pendaftaran Murid Tahun 1 bagi Kalendar Akademik 2027
Disediakan oleh Pendidik2u. Contoh senarai kandungan, jadual dan senarai semak dalam artikel ini ialah cadangan praktikal yang boleh disesuaikan dengan keperluan sekolah dan tidak menggantikan dasar, pekeliling atau garis panduan rasmi KPM.
